Gonul
New member
Dahası, WHO bu problemin video oyunu oynayan kişilerin yalnızca küçük bir bölümünü etkilediğini özellikle belirtiyor. Dünya Sağlık Örgütü
Dolayısıyla çocuğun her gün oyun oynaması otomatik olarak “bağımlılık” anlamına gelmez.
Asıl sorular şunlar:
Oyun nedeniyle uyku bozuluyor mu?
Dersler ciddi biçimde aksıyor mu?
Aile ve arkadaş ilişkileri zarar görüyor mu?
Çocuk oyunu bırakmakta kontrol kaybı yaşıyor mu?
Oyun dışındaki etkinliklere ilgisi belirgin şekilde azalıyor mu?
Bilimsel değerlendirme bu sorulara odaklanıyor.
6. Erkeklerin ve kadınların bakış açısını nasıl değerlendirmeliyiz?
Bu konuya toplumsal cinsiyet açısından bakıldığında ilginç bir tartışma ortaya çıkıyor. Erkeklerin oyun konularında daha fazla “istatistik, performans, süre, rekabet ve teknik özellik” üzerinden konuştuğunu; kadınların ise daha çok “çocuğun duygusal durumu, arkadaşlıkları, aile ilişkileri ve sosyal etkiler” üzerinden değerlendirme yaptığını söyleyen gündelik gözlemler bulunabiliyor.
Fakat bunu biyolojik bir kural gibi sunmak bilimsel açıdan doğru olmaz.
Her erkek veri odaklı değildir, her kadın sosyal etkileri öncelemez. Hatta aynı kişinin bir konuda son derece analitik, başka bir konuda ise tamamen empati merkezli düşünmesi mümkündür.
Bu nedenle iki yaklaşımı karşı karşıya getirmek yerine birleştirmek daha sağlıklı.
Örneğin analitik yaklaşım şu soruyu sorabilir:
“Çocuk haftada toplam kaç saat oyun oynuyor ve bu süre son üç ayda nasıl değişti?”
Sosyal yaklaşım ise şunu sorabilir:
“Çocuk oyun oynarken arkadaşlarıyla nasıl iletişim kuruyor ve oyun sonrasında kendisini nasıl hissediyor?”
İkisi birlikte değerlendirildiğinde çok daha kapsamlı bir tablo elde edilir.
Nitekim AAP de medya kullanımını yalnızca süre üzerinden değerlendirmek yerine içerik, kullanım biçimi, çocuk özellikleri ve gelişimsel dönemle birlikte ele almayı öneriyor. American Academy of Pediatrics+1
7. PS4'ün sosyal tarafı tamamen göz ardı edilmemeli
Video oyunlarını yalnızca “çocuğu ekrana bağlayan cihaz” olarak görmek de eksik olur.
Bilimsel literatürde oyunların sosyal bağlantı, yeni fikirlerle karşılaşma ve bilgi edinme gibi potansiyel yararları da tartışılıyor. AAP'nin değerlendirmesinde dijital medyanın bazı durumlarda sosyal temas ve destek için yeni fırsatlar oluşturabileceği belirtiliyor. DOI
Örneğin aynı oyunu kardeşiyle birlikte oynamak, ebeveynle bir problem çözmek veya arkadaşlarıyla işbirliği gerektiren bir oyuna katılmak, tek başına pasif biçimde ekran izlemekten farklı bir deneyimdir.
Burada deneyim de önemlidir. Bir çocuğun oyun oynarken ailesiyle kurduğu iletişimi gözlemlemek, yalnızca “kaç dakika oynadı?” bilgisinden daha anlamlı olabilir.
Benim için kritik ayrım şu:
Çocuk oyunu hayatının merkezine mi koyuyor, yoksa hayatındaki diğer etkinliklerden biri olarak mı kullanıyor?
8. Ebeveyn kontrolü gerçekten işe yarar mı?
Tek başına teknik bir ayarın bütün problemi çözmesini beklememek gerekir. Fakat ebeveyn kontrolleri önemli bir araçtır.
PlayStation sistemlerinde oyunların yaş derecelendirmesine göre erişimi kısıtlama, oyun süresini belirleme, çevrimiçi iletişimi yönetme ve harcamalara sınır koyma gibi seçenekler bulunuyor. PlayStation+1
Özellikle küçük çocuklarda bu ayarlar “yasaklayıcı duvar” olarak değil, aile içinde belirlenmiş kuralları destekleyen bir araç olarak kullanılabilir.
AAP'nin güncel aile medya planı yaklaşımı da ekran kullanımının aile kurallarıyla yönetilmesini, uyku öncesi ekranlardan kaçınılmasını, ekran dışı etkinliklere yer bırakılmasını ve ebeveynlerin de iyi bir model oluşturmasını öneriyor. HealthyChildren.org
Bu son nokta oldukça önemli.
Çocuğa “telefonu bırak, televizyonu kapat” deyip yetişkinin bütün akşam telefonda olması, davranışsal açıdan güçlü bir mesaj değildir.
9. Asıl risk PS4 mü, yoksa kullanım biçimi mi?
Bilimsel kanıtları bir araya getirdiğimde benim vardığım sonuç şu: Riskin kaynağını yalnızca PS4 olarak görmek doğru değil.
Risk; içerik + süre + gelişimsel düzey + çocuğun kişisel özellikleri + aile ortamı + sosyal çevre + uyku ve fiziksel aktivite dengesi gibi değişkenlerin birleşiminden ortaya çıkıyor.
WHO'nun yaklaşımı da oyun davranışını işlevsel bozulma üzerinden değerlendiriyor. Dünya Sağlık Örgütü
Bu nedenle 8 yaşındaki bir çocuğun PEGI 7 seviyesindeki uygun bir oyunu ebeveyniyle kontrollü biçimde oynaması ile aynı çocuğun PEGI 18 içerikli bir oyuna sınırsız erişmesi arasında ciddi fark vardır.
Konsol aynı konsoldur.
Fakat deneyim aynı değildir.
10. Sonuç: PS4 için “ideal yaş” kaç?
Bilimsel ve pratik açıdan tek bir rakam vermek gerekirse, PS4'ün kendisi için evrensel bir minimum yaş bulunmadığını söylemek en doğru cevap olur.
Çocuğun yaşı 6-7 civarındaysa, PEGI 3/7 oyunlar ve ebeveyn eşliğiyle kontrollü kullanım düşünülebilir.
8-11 yaş arasında, oyun seçimi ve çevrimiçi etkileşimler daha dikkatli izlenmelidir.
12 yaş ve üzerindeyse, PEGI 12 oyunlar gelişimsel açıdan daha uygun seçenekler sunabilir; ancak yine de her oyun ayrıca incelenmelidir.
16-17 yaş döneminde PEGI 16 içerikler değerlendirilebilir; PEGI 18 oyunlar ise yetişkin içerikleri nedeniyle ayrı tutulmalıdır.
Fakat bütün bu rakamların üzerinde daha önemli bir ölçüt vardır: çocuğun işlevselliği.
Çocuk düzenli uyuyor, okula devam ediyor, fiziksel olarak aktif kalıyor, ailesi ve arkadaşlarıyla sağlıklı ilişkiler sürdürüyor ve oyunu kontrol edebiliyorsa, video oyunu kullanımı tek başına patolojik bir davranış olarak görülmemelidir. Buna karşılık oyun; uyku, eğitim, sosyal yaşam veya psikolojik iyilik hali pahasına öncelik kazanıyorsa yaş kaç olursa olsun durum yeniden değerlendirilmelidir. Dünya Sağlık Örgütü+1
Bu nedenle forumda tartışmaya değer asıl soru bence “PS4 kaç yaşında kullanılmalı?” değil.
Sizce bir çocuğun oyun oynamaya hazır olduğunu belirleyen en güçlü ölçüt yaş mı, oynadığı oyunun PEGI derecesi mi, yoksa oyunun çocuğun günlük hayatındaki diğer faaliyetlerin önüne geçip geçmemesi mi?
Bir başka ilginç soru da şu: 10 yaşındaki bir çocuğun iki saat kaliteli bir oyun oynaması mı, yoksa 15 yaşındaki bir gencin her gün beş-altı saat oyun oynaması mı daha fazla endişe verici olmalı?
Bilimsel veriler, bu sorunun cevabının yalnızca doğum tarihine bakılarak verilemeyeceğini oldukça güçlü biçimde gösteriyor. PS4 bir araçtır; asıl belirleyici olan, hangi oyunun, ne kadar süreyle, hangi koşullarda ve çocuğun hayatındaki hangi faaliyetlerin yerine oynandığıdır.
Dolayısıyla çocuğun her gün oyun oynaması otomatik olarak “bağımlılık” anlamına gelmez.
Asıl sorular şunlar:
Oyun nedeniyle uyku bozuluyor mu?
Dersler ciddi biçimde aksıyor mu?
Aile ve arkadaş ilişkileri zarar görüyor mu?
Çocuk oyunu bırakmakta kontrol kaybı yaşıyor mu?
Oyun dışındaki etkinliklere ilgisi belirgin şekilde azalıyor mu?
Bilimsel değerlendirme bu sorulara odaklanıyor.
6. Erkeklerin ve kadınların bakış açısını nasıl değerlendirmeliyiz?
Bu konuya toplumsal cinsiyet açısından bakıldığında ilginç bir tartışma ortaya çıkıyor. Erkeklerin oyun konularında daha fazla “istatistik, performans, süre, rekabet ve teknik özellik” üzerinden konuştuğunu; kadınların ise daha çok “çocuğun duygusal durumu, arkadaşlıkları, aile ilişkileri ve sosyal etkiler” üzerinden değerlendirme yaptığını söyleyen gündelik gözlemler bulunabiliyor.
Fakat bunu biyolojik bir kural gibi sunmak bilimsel açıdan doğru olmaz.
Her erkek veri odaklı değildir, her kadın sosyal etkileri öncelemez. Hatta aynı kişinin bir konuda son derece analitik, başka bir konuda ise tamamen empati merkezli düşünmesi mümkündür.
Bu nedenle iki yaklaşımı karşı karşıya getirmek yerine birleştirmek daha sağlıklı.
Örneğin analitik yaklaşım şu soruyu sorabilir:
“Çocuk haftada toplam kaç saat oyun oynuyor ve bu süre son üç ayda nasıl değişti?”
Sosyal yaklaşım ise şunu sorabilir:
“Çocuk oyun oynarken arkadaşlarıyla nasıl iletişim kuruyor ve oyun sonrasında kendisini nasıl hissediyor?”
İkisi birlikte değerlendirildiğinde çok daha kapsamlı bir tablo elde edilir.
Nitekim AAP de medya kullanımını yalnızca süre üzerinden değerlendirmek yerine içerik, kullanım biçimi, çocuk özellikleri ve gelişimsel dönemle birlikte ele almayı öneriyor. American Academy of Pediatrics+1
7. PS4'ün sosyal tarafı tamamen göz ardı edilmemeli
Video oyunlarını yalnızca “çocuğu ekrana bağlayan cihaz” olarak görmek de eksik olur.
Bilimsel literatürde oyunların sosyal bağlantı, yeni fikirlerle karşılaşma ve bilgi edinme gibi potansiyel yararları da tartışılıyor. AAP'nin değerlendirmesinde dijital medyanın bazı durumlarda sosyal temas ve destek için yeni fırsatlar oluşturabileceği belirtiliyor. DOI
Örneğin aynı oyunu kardeşiyle birlikte oynamak, ebeveynle bir problem çözmek veya arkadaşlarıyla işbirliği gerektiren bir oyuna katılmak, tek başına pasif biçimde ekran izlemekten farklı bir deneyimdir.
Burada deneyim de önemlidir. Bir çocuğun oyun oynarken ailesiyle kurduğu iletişimi gözlemlemek, yalnızca “kaç dakika oynadı?” bilgisinden daha anlamlı olabilir.
Benim için kritik ayrım şu:
Çocuk oyunu hayatının merkezine mi koyuyor, yoksa hayatındaki diğer etkinliklerden biri olarak mı kullanıyor?
8. Ebeveyn kontrolü gerçekten işe yarar mı?
Tek başına teknik bir ayarın bütün problemi çözmesini beklememek gerekir. Fakat ebeveyn kontrolleri önemli bir araçtır.
PlayStation sistemlerinde oyunların yaş derecelendirmesine göre erişimi kısıtlama, oyun süresini belirleme, çevrimiçi iletişimi yönetme ve harcamalara sınır koyma gibi seçenekler bulunuyor. PlayStation+1
Özellikle küçük çocuklarda bu ayarlar “yasaklayıcı duvar” olarak değil, aile içinde belirlenmiş kuralları destekleyen bir araç olarak kullanılabilir.
AAP'nin güncel aile medya planı yaklaşımı da ekran kullanımının aile kurallarıyla yönetilmesini, uyku öncesi ekranlardan kaçınılmasını, ekran dışı etkinliklere yer bırakılmasını ve ebeveynlerin de iyi bir model oluşturmasını öneriyor. HealthyChildren.org
Bu son nokta oldukça önemli.
Çocuğa “telefonu bırak, televizyonu kapat” deyip yetişkinin bütün akşam telefonda olması, davranışsal açıdan güçlü bir mesaj değildir.
9. Asıl risk PS4 mü, yoksa kullanım biçimi mi?
Bilimsel kanıtları bir araya getirdiğimde benim vardığım sonuç şu: Riskin kaynağını yalnızca PS4 olarak görmek doğru değil.
Risk; içerik + süre + gelişimsel düzey + çocuğun kişisel özellikleri + aile ortamı + sosyal çevre + uyku ve fiziksel aktivite dengesi gibi değişkenlerin birleşiminden ortaya çıkıyor.
WHO'nun yaklaşımı da oyun davranışını işlevsel bozulma üzerinden değerlendiriyor. Dünya Sağlık Örgütü
Bu nedenle 8 yaşındaki bir çocuğun PEGI 7 seviyesindeki uygun bir oyunu ebeveyniyle kontrollü biçimde oynaması ile aynı çocuğun PEGI 18 içerikli bir oyuna sınırsız erişmesi arasında ciddi fark vardır.
Konsol aynı konsoldur.
Fakat deneyim aynı değildir.
10. Sonuç: PS4 için “ideal yaş” kaç?
Bilimsel ve pratik açıdan tek bir rakam vermek gerekirse, PS4'ün kendisi için evrensel bir minimum yaş bulunmadığını söylemek en doğru cevap olur.
Çocuğun yaşı 6-7 civarındaysa, PEGI 3/7 oyunlar ve ebeveyn eşliğiyle kontrollü kullanım düşünülebilir.
8-11 yaş arasında, oyun seçimi ve çevrimiçi etkileşimler daha dikkatli izlenmelidir.
12 yaş ve üzerindeyse, PEGI 12 oyunlar gelişimsel açıdan daha uygun seçenekler sunabilir; ancak yine de her oyun ayrıca incelenmelidir.
16-17 yaş döneminde PEGI 16 içerikler değerlendirilebilir; PEGI 18 oyunlar ise yetişkin içerikleri nedeniyle ayrı tutulmalıdır.
Fakat bütün bu rakamların üzerinde daha önemli bir ölçüt vardır: çocuğun işlevselliği.
Çocuk düzenli uyuyor, okula devam ediyor, fiziksel olarak aktif kalıyor, ailesi ve arkadaşlarıyla sağlıklı ilişkiler sürdürüyor ve oyunu kontrol edebiliyorsa, video oyunu kullanımı tek başına patolojik bir davranış olarak görülmemelidir. Buna karşılık oyun; uyku, eğitim, sosyal yaşam veya psikolojik iyilik hali pahasına öncelik kazanıyorsa yaş kaç olursa olsun durum yeniden değerlendirilmelidir. Dünya Sağlık Örgütü+1
Bu nedenle forumda tartışmaya değer asıl soru bence “PS4 kaç yaşında kullanılmalı?” değil.
Sizce bir çocuğun oyun oynamaya hazır olduğunu belirleyen en güçlü ölçüt yaş mı, oynadığı oyunun PEGI derecesi mi, yoksa oyunun çocuğun günlük hayatındaki diğer faaliyetlerin önüne geçip geçmemesi mi?
Bir başka ilginç soru da şu: 10 yaşındaki bir çocuğun iki saat kaliteli bir oyun oynaması mı, yoksa 15 yaşındaki bir gencin her gün beş-altı saat oyun oynaması mı daha fazla endişe verici olmalı?
Bilimsel veriler, bu sorunun cevabının yalnızca doğum tarihine bakılarak verilemeyeceğini oldukça güçlü biçimde gösteriyor. PS4 bir araçtır; asıl belirleyici olan, hangi oyunun, ne kadar süreyle, hangi koşullarda ve çocuğun hayatındaki hangi faaliyetlerin yerine oynandığıdır.